علت اصلي تورم، شخص آقای احمدي‌نژاد است؟!!

3737003

محمود بهمني رئيس‌كل بانك مركزي ايران اعلام كرد، ايران در سال ۲۰۰۷ ميلادي، بالاترين نرخ تورم را در منطقه دارا بوده‌است. دكتر جمشيد اسدي استاد اقتصاد در دانشگاه‌هاي فرانسه، علت اين امر را تنها سياست‌هاي احمدي‌نژاد مي‌داند.

1720143

به عقيده‌ي دكتر اسدي، تنها راه نجات اقتصاد ايران «اقتصاد بازار بنياد» است كه در آن شرايط براي رقابت وجود دارد و اين رقابت باعث پايين آمدن قيمت مي‌شود.

دويچه‌وله: آقاي دكتر اسدي، به نظر شما علت اصلي بالارفتن بي‌سابقه يا حداقل كم‌سابقه‌ي نرخ تورم در ايران، در عرض اين دو سه ساله‌ي اخير چه بوده‌است؟

دكتر جمشيد اسدي: آقاي احمدي‌نژاد. اين عمده‌ترين دليلي‌ست كه براي افزايش نرخ تورم در ايران مي‌شود برشمرد. سياست‌هاي اقتصادي ايشان كه به شدت انبساطي است و به شدت پول نفت را در اقتصادي كه توليدش پايين است تزريق مي‌كند، باعث شده نرخ تورم به سرعت بالا برود. اين عمدتا سياست‌هاي آقاي احمدي‌نژاد است كه بدون درنظر گرفتن اصول ابتدايي و شالوده‌هاي اقتصاد، پول نفت را بدون حساب به اقتصاد ايران تزريق كردند. حتا تا آن حدي كه امروز معلوم نيست از حدود ۲۰۰ ميليارد دلار درآمد نفت در دوره‌ي زمامداري ايشان چقدر در حساب ذخيره‌ي ارزي مانده است.

غير از تزريق نفت كه شما به آن اشاره كرديد، برخي از كارشناسان، علت‌هاي ديگري را هم براي بالارفتن نرخ تورم ذكر مي‌كنند مثل عدم رعايت نسبت تسهيلات به سپرده‌ها در بانكها كه گويا قانونا بايد وقتي كه سپرده‌اي در بانك است، يك درصدي ازآن نزد بانك مركزي بماند و بقيه‌اش براي تسهيلات استفاده بشود. ولي اين نسبت بهم خورده و حتا بعضي جاها بانكها مجبور شده‌اند نه تنها سپرده‌اي را به بانك مركزي ندهند، بلكه از خزانه‌ي بانك مركزي هم اضافه برداشت بكنند. در اين مورد هم اگر ممكن است توضيح بفرماييد.

بله، اين نكته هم مي‌فرماييد صددرصد مهم است. منتها اگر اجاز بدهيد من گزاره و نهاد گفته‌ي شما را عوض بكنم. از اينجا شروع كنيم كه آقاي احمدي‌نژاد نرخ بهره را به طور دستوري و حكمي اجرا كرد. يعني تمام نهادهاي بانكي، چه دولتي و خصوصي، موظف هستند كه نه بر مبناي عرضه و تقاضا براي پول در بازار، بلكه طبق دستورات دولت نهم، نرخ بهره را تعيين بكنند. حتا در شرايطي موسسات مالي و بانكي در كشور وقتي بهره به نرخي مي‌دادند كه دولت تعيين كرده بود، ضرر مي‌كردند. چون همان موقع نرخ تورم بالاتر از نرخ بهره بود، يعني نرخ سودي كه بايد بانك دريافت بكند. در نتيجه بسياري از بانكها وام نمي‌دادند يا تحت شرايط خاصي وام مي‌دادند و يا در برخي از بانكهاي دولتي بين بانك دولتي كه خب موظف است وام بدهد و برخي از محافل رانت‌خوار، تباني صورت مي‌گرفت كه خيلي راحت نرخ بهره را به پايين مي‌گرفتند و همان موقع مي‌توانستند در بازار به شدت استفاده بكنند، چون خارج از شبكه‌هاي بانكي و مالي كه قرض مي‌دادند، بازاري ايجاد شده بود. چرا كه به طور رسمي كمتر كسي مشتاق بود كه به اين نرخ بهره‌يي كه ضرر مي‌كرد قرض و وام بدهد. در نتيجه يك بازار سياه وام تشكيل شده بود كه اگر كسي مي‌توانست نرخ بهره‌ي رسمي را بگيرد كه دستور آقاي احمدي‌نژاد بود و آن را بلافاصله در بازار سياه به كسي ديگر وام بدهد، در عرض همين كار ساده مي‌توانست يك سود زيادي ببرد.

يكي از طرح‌هاي جنجالي دولت آقاي احمدي‌نژاد براي مبارزه با تورم و كلا مشكلات اقتصادي، پرداخت نقدي يارانه‌هاست. اين سيستمي‌ست كه خب سالهاست در خيلي از كشورهاي اروپايي دارد اجرا مي‌شود، ولي در داخل ايران بسيار با مخالفت روبه‌رو شده است. مخالفان اين طرح معتقدند كه اگر اين سيستم الان بخواهد اجرا بشود، تورم را حتا مي‌تواند به بالاي ۷۰ درصد برساند. به نظر شما در سيستم فعلي ايران، پرداخت نقدي يارانه‌ها آيا مي‌تواند كمكي باشد براي مهار تورم، يا برعكس عمل مي‌كند؟

نخير، برعكس است. حتا به مراتب بدتر خواهد كرد. ببينيد، اين كه يارانه، عامل خوبي براي اقتصاد نيست، حرف درستي‌ست. اما زماني كه اقتصاد ما يك اقتصاد رانت‌خواري‌ست و در آن، شرايط رقابت آزاد وجود ندارد، برداشتن يارانه يعني فقط فشار بر روي مصرف‌كننده و دستمزدبگير. اين كه اشاره مي‌كنيد در بسياري از كشورها يارانه را نقدي و كم كرده‌اند، درست است. اما آنجا اقتصاد، اقتصادي رقابتي‌ست، يعني در اثر رقابت، قيمت‌ها به طور مداوم كم مي‌شود. مثلا در همين فرانسه، آمار نشان مي‌دهد قيمت محصولات الكترونيك مثلا از سي سال گذشته حدود بيست و چند درصد كاهش پيدا كرده است. خب اين رقابت وقتي آزاد است، وقتي اقتصاد فرانسه در جهاني‌شدن سهم دارد، رقابت باعث مي‌شود كيفيت بالا برود و هزينه‌ها و لاجرم قيمت پايين بيايد. اما در كشور ما اين طور نيست، هر كسي نمي‌تواند فعاليت بكند. مثلا به عنوان مثال، بزرگترين قرارداد گازي ايران را بدون رقابت و بدون مناقصه به سپاه پاسداران مي‌دهند. در نتيجه در اثر رقابت نه كيفيت بالا مي‌رود نه قيمت پايين مي‌آيد. پس اگر يارانه‌ها را از روي كالاها بردارند، چون رقابت آزاد نيست، در نتيجه دورنماي بالارفتن مرغوبيت و پايين ‌آمدن هزينه و قيمت وجود ندارد، در نتيجه كماكان سنگيني اين كار بر دوش مردم خواهد بود كه بايد از عهده‌‌ي اين گراني بربيايند.

پس فكر مي‌كنيد كه آيا در حال حاضر راهي‌هست كه بشود به طور ضربتي حداقل جلوي بالاتررفتن نرخ تورم را گرفت؟

حتما، بايد به تجربه‌ي كشورهاي ديگر نگاه كرد، بايد به تجربه‌ي كشورهاي آسيايي نگاه كرد و حتا بايد به كشور همسايه‌ي خودمان تركيه نگاه كرد. بايد اقتصاد ايران آزاد بشود، بايد از حالت انحصاري و رانت‌خواري دربيايد. در اثر اين رقابت قيمت‌ها پايين مي‌آيد. ولي زماني كه در مورد واردات، در مورد توليدات، در مورد دادن مناقصه انحصار وجود دارد و بعضي‌ها بر سر پل امتياز نشسته‌اند، خب رقابت آزاد نيست و قيمت هيچ‌وقت نمي‌تواند پايين بيايد. منتها اين را من به طور روشن خدمت‌تان عرض مي‌كنم. مادامي كه اقتصاد ايران اقتصاد «بازاربنياد» نشود، قيمت‌ها پايين‌تر نخواهد آمد. تجربه‌ي اقتصاد شوروي قبل از آن كه فروبپاشد، بعد از هفتاد سال آن بود كه تمام مدت بايد دولت يارانه بدهد و كمك بكند، چون قيمت‌ها بالاتر مي‌رود و مردم از پس پرداخت قيمت‌هاي بالاتر برنمي‌آيند. اين راهي كه آقاي احمدي‌نژاد در آن قدم گذاشته‌اند و ادامه خواهند داد، هيچ برون‌رفتي از گراني و ركود و افزايش بيكاري ندارد. به نكته‌ي آخر من اشاره بكنم. علي‌رغم اين كه خصوصي‌سازي در ايران مورد اشاره‌ي سند چشم‌انداز بيست‌ساله است، مورد اشاره‌ي رهبر جمهوري اسلامي بوده است، مورد اشاره‌ي مجمع تشخيص مصلحت بوده است، اما اصلا خصوصي‌سازي در كشور علي‌رغم تبليغاتي كه مي‌شود، صورت نگرفته‌است. خصوصي‌سازي يعني بازگرداندن مالكيت به بخش خصوصي و كارآفريني كه اين كار به هيچ‌وجه صورت نگرفته است.

اين راه‌حل‌هايي كه شما گفتيد، راه‌حل‌هاي استراتژيك است. راه‌حل تاكتيكي و كوتاه‌مدت شما چيست؟

چنين راه‌حلي ندارم. در پرتو اين مسئله‌ي استراتژيك است كه شما مي‌توانيد اين كار را بكنيد. در نتيجه غير از اين كه يارانه بدهند، هيچ راه ديگري من نمي‌بينم. چون مردم بيكارتر مي‌شوند و قيمت‌ها افزايش پيدا مي‌كند. اين يعني افزايش خط فقر. خب اگر قرار بشود كه يارانه ندهند و مردم از پس اينها برنيايند، خط فقر بيشتر از گذشته خواهد شد. البته بايد بگويم در يك اقتصاد سالم و بازاربنياد، يارانه عامل خوب و عامل نيكويي نيست. اما در شرايطي كه اقتصاد ما دچارش است، اين كه از تمام اين مسايل فقط يارانه را بردارند، مشكلي را حل نمي‌كند. ضمنا اين را هم بگويم كه دولت به شدت با كسري بودجه روبه‌روست. در اين سه سال گذشته هر بودجه‌اي را كه دولت پيشنهاد داده و مجلس تصويب كرده ‌است، باز دولت آقاي احمدي‌نژاد سراغ مجلس رفته و تقاضا كرده‌ كه براي كسر بودجه باز پول از حساب ذخيره‌ي ارزي برداشت بكنند. يعني يكي از دلايل ديگري كه صحبت‌اش است كه مثلا يارانه را به قول خود آقايان بهينه بكنند، براي اين است كه كسري بودجه شديد وجود دارد و اينها نمي‌توانند از پس‌ آن بربيايند. به ويژه امروز كه قيمت نفت حدود ۵۰ دلار است. مي‌دانيد براي اين كه ما در شرايط عالي بتوانيم بودجه‌ي كشور را تراز بكنيم، بايد نفت بشكه‌اي حدود ۹۰ دلار باشد. حالا نفت قيمت‌اش پايين‌تر آمده و به علت تحريم‌هايي كه عليه ايران شده است حتا توليد نفت ما هرسال افت مي‌كند و پايين‌تر مي‌آيد و در نتيجه درآمد نفتي دولت هم پايين‌تر مي‌آيد. در نتيجه بايد هزينه‌ها را به يك صورتي كاهش بدهد و حالا اسم اين را گذشته كه ما مي‌خواهيم اقتصاد را اقتصادي بهينه بكنيم. ولي شرط اول اقتصاد بهينه، آزادي كارآفرين و بخش خصوصي‌ست كه آقاي احمدي‌نژاد علي‌رغم تذكرات حتا رهبر خودشان در جمهوري اسلامي و مجمع تشخيص مصلحت از آن سرپيچيده‌اند.

Advertisements

~ توسط HMD در دسامبر 2, 2008.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

 
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: